Yeşil Türbe’nin Gizemli Tarihi

Yeşil türbe taşıdığı mimari yapı ve sanatsal değeri ile birlikte Türkiye’nin imgelerinden birisidir. UNESCO’da bile adı olan bu anıt hakkında bilmediğiniz gizemli tarihini sizlerle paylaşacağız! ‘’Turkuaz İhtişam’’ olarak bilinen bu yapı Yeşil Külliyesi’nin en bilindik yapısıdır. Bu içeriğimizde de sizlere ‘’Yeşil Türbe’nin Gizemli Tarihi’’ inceleyeceğiz ve sizlere geniş kapsamlı bilgiler sunacağız!

Yeşil Türbe’nin Tarihi

‘’Turkuaz İhtişam’’ olarak bilinen bu yapı yalnızca Bursa’nın değil Türkiye’nin bilindik sembollerinden birisidir. UNESCO Dünya Mirasına alınan bu yapının tarihine bir göz atalım. 1421 yılında Fatih Sultan Mehmet döneminde Fatih Sultan Mehmet’in dedesi olan Çelebi Ahmet tarafından inşa ettirilmiştir. Türbe Bursa’nın Yeşil semtinde ve Yeşil Cami’nin karşısındaki tepede yer almaktadır. Bursa’yı yurt dışından ziyaret etmek amacıyla gelen ziyaretçilerin bile uğradıkları yerlerden birisi olan Yeşil Türbe’de bulunan çiniler şaheserlerden bir tanesidir. 1421 yılında Çelebi Ahmet tarafından Hacı İvaz Paşa’ya inşa ettirilmesiyle bilinen, bu yapıya eli değen birçok zanaatkar vardır. Kalem işçiliğini yapan Nakkaş Ali Bin İlyas Ali, çini işlemeciliğini Mecnun Dede ve ahşap oymalarını ise Tebrizli Ahmed oğlu Ali yapmıştır. Türbe’de 11 mezar taşı bulunmaktadır. Çelebi Mehmet ise türbeyi yaptırdıktan 40 gün sonra vefat etmiştir. 

Yeşil Türbe Ne Amaçla Yaptırıldı?

Mimarı Hacı İvaz Paşa olan ve Mehmet Çelebi için yaptırılmış olan Yeşil Türbe, Yeşil Cami’nin tepesinde yer almaktadır. Bu durum alışılmadık bir durum olduğundan dolayı insanlar tarafından merak edilmektedir. Osmanlı’nın zor dönemlerinde bile ayakta olduğunu sembolize etmek amacıyla yapılmıştır. Çelebi Ahmet Osmanlı’nın Yeşil Türbe sonrasında dik bir şekilde ayakta duracaklarını ve asla yıkılmayacaklarını mesajını vermek için Yeşil Türbe gösterişli ve gizemli bir şekilde inşa edilmiştir. 

Yeşil Türbe Neden Bu Kadar Önemli?

Osmanlı döneminde türbeler içerisinde saygın kişilerin gömülü olduğu anıtsal tarihi mezarlar için kullanılmaktaydı ve büyük bir önem taşıyordu. O dönemler kardeşler arasında taht kavgaları ve timur yenilgisi sebebiyle dostundan düşmana dek hala daha Osmanlı’nın ayakta olduğunu bildirmek amacıyla Çelebi Mehmet Yeşil Türbe’yi yaptırmıştır fakat 40 gün sonra vefat etmiştir. Yeşil Türbe’de Çelebi Ahmet dışında oğulları Mustafa, Mahmud, Yusuf, kızları Selçuk Hatun, Hafsa Sultan, Ayşe Hatun, Sitti Hatun ve ebesi olan Daye Hatun defnedilmiştir. Bu yüzden büyük bir önem taşımaktadır. Fakat bir noktaya değinmeden geçersek olmaz. Çinisi ve firuze rengiyle meşhur olan Yeşil Türbe için büyük bir emek sarfedilmiştir. Mimarisine değinecek olursak eğer aslında turkuaz rengiyle bilinen Yeşil Türbe, yeşil ya da turkuaz renkli değil Firuze rengidir. Turkuaz ve yeşil renkli çiniler sebebiyle Yeşil Türbe olarak adlandırılmıştır. Çinicilik işinin göz bebeği olan Yeşil Türbe’nin dışında bulunan çiniler restorasyon sebebiyle orijinal olmasa bile barındırdığı anlam ile beraber büyük bir önem taşımaktadır. Türbe’nin içerisinde bulunan çiniler ise orijinaldir. Mimar İvaz Paşa çinilere bir şey olursa hasar görürse diye yedeklerini türbenin altında bulunan kripta mahzenine saklamıştır ancak Ahmet Vefik Paşa’nın getirdiği Fransız Leon Parville, Türbe’yi restore etme amacıyla getirilse de mahzendeki çinilerin bir kısmını yurt dışına kaçırmıştır. Kaçırdığı çiniler ise günümüzde de İngiltere müzelerinde sergilenmektedir. Her bir noktasında büyük bir emek harcanan Yeşil Türbe’nin iç tarafı turkuaz rengi çiniler ile donatılmıştır. Ceviz ağacından oyma ahşap kapılarıyla da insanların hem ruhuna hem de göz zevkine dokunan bir detaydır. 

Yeşil Türbe’nin Gizemli Tarihi

Yeşil Türbe’yi gezip gördüyseniz eğer belki de fark etmediğiniz gizemli tarihinden bahsettiğimizde şaşıracağınızı biliyoruz. Mihrabın üst tarafındaki küçük panonun üzerinde çini ile yazılmış ‘’girift’’ adı verilen Farsça bir beyit yazılıdır. Farsça beyitin anlamı ise ‘’Zulmeden kişi bu zulmü bana yaptığını sandı; bana yapılan zulüm geçip gitti ama vebali onun boynunda kaldı’’ anlamını taşımaktadır. Yüzyıllar öncesinde olan ve günümüze uzanan bu olay hakkında kesin bir bilgiye ulaşılmamıştır fakat gizemli bir tarihi olduğunun sonucuna varabiliriz. Ardından ise Yeşil Türbe’nin içerisinde bulunan kitabede şöyle yazmaktadır: ‘’Bu türbe merhum saadetli şehit ve sultan oğlu sultan Mehmet Bin Bayezid Han’ın türbesidir. Cemaziyellülâsında 824 yılında vefat etmiştir. Bu Sultan mahfur Mehmet Bin Bayezid Bin Murat Bin Orhan Bin Osman’ın hayatında kendi masrafıyla tedbir sahibi vezir Hacı İvaz Bin ahi Beyazıt nezaretinde yaptırmıştır.” Bir padişah hayattayken kendi türbesini kendisi yaptırmaz. Genellikle Padişah’ın vefatından sonra oğulları yaptırmaktadır ancak Yeşil Türbeyi Çelebi Mehmet hayattayken kendisi yaptırmış ve 40 gün sonrasında vefat etmiştir.

Sonrasında ise Yeşil Türbe’nin kapısında gördüğünüz Ahmet Bin Tebrili tarafından ceviz ağacından Kündekari tekniği ile hiçbir şekilde yapıştırıcı ve çivi kullanmadan 1600 parçayı birbirine geçirerek ‘’Osman oğlu, Orhan Oğlu, Murat Oğlu, Bayezid Oğlu, Sultan Çelebi Mehmet’’ padişahlara hayır duası yazmıştır. Çelebi Mehmet’in sandukasının üzerinde bulunan çiniler Osmanlı dönemindeki görebileceğiniz en görkemli sandukadır ve üzerinde şöyle yazmaktadır: “Bu nurlandırılmış kabir ve bu hoş kokulu yatak sultanların en büyüğünün metfenidir. Hakanların en kerimi, dünyadaki sultanların medarı iftiharı, kullarının yardımcısı, beldelerin imarcısı, zulmün ve fesadın def edicisi’’ Bir noktaya daha değinmeden geçmeyelim türbelerde genellikle mihrap olmaz fakat Yeşil Türbe ’de mihrap bulunmaktadır. Mihrap sırlı desenlerle yapılmış ve muhteşem ötesi çini eseri halini almıştır. Mihrabın ortasından aşağı kısma doğru sarkıtılmış bir kandil vardır ve içinde de ‘’Allah muvaffakiyetin velisidir’’ yazmaktadır. Yanında bulunan şamdanlarının içindeki mumlarda da Allah ve Muhammet yazıları vardır.

Yeşil Türbe’nin gizemli sırları bu kadar olmakla beraber Bursa ilinde Yeşil semtinde bulunan Yeşil Türbe ziyarete açık bir yerdir bu yüzden mutlaka gitmeli ve görmeniz gereken yerlerden olduğunun altını çizebiliriz. Bursa’nın meydanında ikamet ediyorsanız araç ile 15 dakikada varabilirsiniz! Ayrıca otobüs veya metro hattını da kullanabilirsiniz!

Bu içeriğimizde ilovebursa.com tarafından hazırlanan ‘’Yeşil Türbe’nin Gizemli Tarihini’’ adlı içeriği inceledik. Keyifli okumalar ve araştırmalar dileriz!!